Ô ăn quan

Mục tiêu

Ô ăn quan là trò chơi dân gian quen thuộc của trẻ em Việt Nam, xưa kia chỉ cần vẽ bàn trên sân đất và nhặt sỏi là chơi được. Bàn có 2 hàng × 5 ô dân, hai đầu là 2 ô quan hình bán nguyệt. Đầu ván mỗi ô dân có 5 sỏi, mỗi ô quan có 1 viên quan to. Mỗi sỏi được 1 điểm, mỗi quan được 10 điểm. Ai ăn được nhiều điểm hơn khi kết thúc ván là thắng. Bạn (hoặc Người 1) giữ hàng dưới, máy (hoặc Người 2) giữ hàng trên.

Cách đi một lượt

• Chọn 1 ô dân của mình còn sỏi, rồi chọn hướng rải (trái hoặc phải). Không được bốc ô quan, ô trống hay ô của đối thủ.
• Bốc hết sỏi trong ô đó, rải lần lượt mỗi ô 1 viên theo hướng đã chọn. Sỏi đi vòng quanh bàn, qua cả ô quan và hàng của đối thủ.
• Rải tiếp: rải xong viên cuối, nếu ô kế tiếp là ô dân còn sỏi thì bốc hết ô đó rải tiếp cùng hướng.
• Ăn: nếu ô kế tiếp trống và ô sau nữa có sỏi (hoặc có quan) thì bạn ăn hết ô sau nữa, cho vào kho của mình.
• Ăn liên hoàn: ăn xong, nếu tiếp theo lại là 1 ô trống rồi 1 ô có sỏi thì ăn tiếp, cứ thế cho đến khi gặp ô có sỏi liền kề hoặc 2 ô trống liền.
• Mất lượt: khi ô kế tiếp là ô quan còn sỏi/quan, hoặc gặp 2 ô trống liền nhau. Lượt chuyển sang đối thủ.

Ví dụ

• Bạn bốc ô có 3 sỏi rải sang phải: 3 ô tiếp theo mỗi ô thêm 1 viên. Nếu ô thứ tư có 6 sỏi, bạn bốc 6 sỏi đó và rải tiếp.
• Viên cuối rơi xuống, ô kế tiếp trống, ô sau đó có 4 sỏi → hiện “Ăn 4 sỏi!”. Nếu sau ô đó là 1 ô trống rồi ô quan còn quan và 2 sỏi → ăn tiếp được 10 + 2 = 12 điểm (“Ăn quan!”).
• Viên cuối rơi ngay trước ô quan còn quan → mất lượt, không được bốc ô quan.

Hết dân và vay sỏi

Đến lượt mà cả 5 ô dân của bạn đều trống, bạn phải lấy 5 sỏi trong kho của mình rải vào mỗi ô 1 viên rồi mới đi tiếp. Nếu kho chỉ còn quan, một quan được đổi thành 10 sỏi. Nếu kho không đủ 5 sỏi, bạn vay đối thủ phần còn thiếu (ghi “nợ” cạnh kho) và cuối ván phải trả lại đúng số đó. Nếu cả hai bên đều không đủ sỏi để rải, ván kết thúc ngay.

Kết thúc ván

Khi cả 2 ô quan đều đã bị ăn hết (cả quan lẫn sỏi trong đó) thì ván kết thúc — “hết quan tàn dân, thu quân bán ruộng”: mỗi bên thu số sỏi còn trên hàng của mình vào kho, trừ nợ, rồi tính điểm. Ví dụ: bạn có 1 quan + 23 sỏi, thu thêm 4 sỏi trên hàng, nợ máy 2 sỏi → 10 + 23 + 4 − 2 = 35 điểm.

Luật quan non (tuỳ chọn, mặc định tắt)

Khi bật, trong 10 nước đầu ván (5 lượt mỗi bên), ô quan còn quan mà có ít hơn 5 sỏi nhỏ là “quan non”, chưa được ăn: gặp trường hợp này thì mất lượt. Bật/tắt luật sẽ bắt đầu ván mới.

Cách điều khiển

• Máy tính: click 1 ô sáng ở hàng của bạn, hai mũi tên ◀ ▶ hiện ngay cạnh ô — click mũi tên để chọn hướng rải. Bàn phím: ←/→ chọn ô, Z rải sang trái, X rải sang phải, Esc bỏ chọn.
• Điện thoại: chạm 1 ô của bạn, rồi chạm mũi tên to ◀ hoặc ▶ hiện bên dưới ô.
• Chọn Đấu với máy (Dễ / Vừa / Khó) hoặc 2 người cùng chơi trên một máy, Người 2 giữ hàng trên. Đổi chế độ sẽ bắt đầu ván mới; đổi cấp độ có hiệu lực ngay.
• Hoạt ảnh rải sỏi có 3 mức: thường, nhanh, tắt. Nút ⏩ Tua nhanh bỏ qua phần rải đang chạy.

Mẹo

• Trước khi rải, đếm xem viên cuối rơi vào đâu và ô kế tiếp là gì — đó là toàn bộ bí quyết.
• Ăn quan sớm được lợi lớn (10 điểm), nhưng đừng để hàng mình trống trơn kẻo phải bỏ sỏi trong kho ra rải lại.
• Hạn chế để lại kiểu “1 ô trống rồi 1 ô nhiều sỏi” trên đường đi của đối thủ.